7. Levenslang?

Waar kan je met je vragen terecht?

Als een arts je op een dag meedeelt: je hebt hepatitis C, betekent dat dan dat je ernstig ziek bent of het ooit zult worden? Niet noodzakelijk. Toch is de diagnose vaak een schok. Een aantal vragen blijven rond je hoofd zoemen: waarom ik? hoe ben ik besmet geraakt? kan ik iemand in mijn omgeving besmetten? hoe erg is dit? kan ik genezen van hepatitis C? moet ik mijn gewoontes veranderen? Als de dokter je het akelige nieuws vertelt, voel je je misschien verloren en krijg je meer medische termen te slikken dan je kunt begrijpen. Je hebt nood aan informatie: dat is een prioriteit. Als je van de eerste emoties bekomen bent is het belangrijk dat je niet te lang met je vragen blijft zitten, dat je snel de correcte antwoorden krijgt. Niet het internet maar een vertrouwensrelatie met je arts is essentieel. Je hebt immers gewoon recht op alle bijkomende informatie. Noteer daarom voor een consultatie alle vragen die je bezighouden. Heb geen angst, je arts zal je bezorgdheid ernstig nemen. Zo bouw je langzaamaan een ‘gezonde’, interactieve relatie uit met je behandelende arts.

Met wie kan je nog praten? Hepatitis C is nog steeds een moeilijk onderwerp om over te praten. Hoe beter je zelf geïnformeerd bent hoe beter je de nieuwe situatie aan je omgeving kunt duiden. En hoe minder zorgen je de anderen over je gezondheidstoestand laat maken, en hoe beter je negatieve reacties kan voorkomen. Je bent overigens niet verplicht meer te zeggen dan je kwijt wil. Voor je persoonlijk evenwicht is het echter wenselijk steun te zoeken, vertrouwen te stellen in minstens één persoon, die niet noodzakelijk iemand uit je onmiddellijke nabijheid moet zijn.

Je kunt je onrust en ervaringen ook delen op het Hepafocus Forum (www.hepafocus.be).

Wie moet je over je ziekte informeren?

  • Probeer familieleden, vrienden en kennissen te vertellen dat je hepatitis C hebt. Je zal er verbaasd over zijn hoeveel begrip en hulp je van sommige mensen krijgt.
  • Als je denkt dat de ziekte invloed heeft of gaat hebben op je werk, dan kan je overwegen je werkgever en/of de arbeidsgeneesheer te informeren. Zij moeten zo professioneel zijn dat zij deze informatie voor zichzelf houden. Je kan  ook expliciet om discretie vragen. Het kan belangrijk zijn dat je werkgever begrijpt wat hepatitis C is en weet hoe je je voelt. Hij zal dan meer begrip opbrengen als je eens wat minder presteert of afwezig bent.
  • Als iemand je vraagt hoe je de ziekte hebt opgelopen, is het jouw keuze of je hierover iets wil vertellen of niet. Je kan zeggen dat je dit graag voor jezelf houdt. Als je dit wil opentrekken kan je overwegen om te vertellen dat er verschillende manieren zijn om hepatitis C op te lopen (bloedtransfusie, delen van toiletartikelen, enz.) en dat je arts niet precies kan zeggen hoe jij besmet bent.
  • Soms kunnen familie en vrienden ook negatief reageren. Zorg ervoor dat je, voor je met je geliefden praat, alles weet over hepatitis C, vooral over hoe de ziekte wordt doorgegeven. Een arts of verpleegkundige kan je tips geven als je een vervelende reactie verwacht.
  • Het is niet jouw fout dat je hepatitis C hebt opgelopen. Iedereen kan geïnfecteerd worden. Als je het vertelt aan mensen die je vertrouwt, zou je je geen zorgen hoeven te maken om de vooroordelen die sommige mensen over de ziekte hebben. Misschien duurt het even voor ze het nieuws helemaal begrijpen en ze kunnen het er best even moeilijk mee hebben, maar zij die echt om je geven zullen accepteren dat je ziek bent.

Kan hepatitis C je dagelijks leven verstoren?

Moe koppelVermoeidheid

Vermoeidheid is voor veel hepatitis C-patiënten een altijd aanwezig probleem. Aarzel niet hierover met je arts te praten. Hij kan naar de oorzaken peilen. Vermoeidheid kan immers gekoppeld zijn aan hepatitis C, aan stress, aan een depressie of een andere oorzaak hebben.

Vermoeidheid vanaf de ochtend kan één van de symptomen zijn van een depressie. Voor de meeste hepatitis C-patiënten is die vermoeidheid een permanent aanwezige, nare gezel. Vermoeidheid kan je zelfs verhinderen te werken of huishoudelijke taken te verrichten. Soms kan die vermoeidheid een echte handicap worden die vaak niet door je omgeving wordt begrepen en die oorzaak van conflicten binnen het gezin kan zijn.

Dragers van het C-virus hebben meestal geen keuze, ze moeten de vermoeidheid gewoon accepteren en proberen er in het dagelijkse leven het beste van te maken. Leg dat uit aan de mensen met wie je samenwerkt en -leeft, vraag indien nodig hulp, twijfel niet om ziekteverlof te vragen, organiseer je activiteiten zoals het voor jou het beste uitkomt. Moet je op een bepaald tijdstip actief zijn, plan dan voor- of achteraf een rustmoment. Maak gebruik van het weekend om bij te slapen, maar laat de vermoeidheid je leven niet overnemen: plan momenten voor de dingen die je graag doet.

Korte rustpauzes overdag zijn nuttig. 20 minuten slapen kan volstaan om jezelf beter te voelen. Een douche nemen en tegelijk de nek en de ruggengraat masseren helpen je te ontspannen.

Angstgevoelens

De levenskwaliteit van een hepatitis C-patiënt is sterk afhankelijk van zijn psychische draagkracht. Door het ontbreken van begrip, dialoog, ondersteuning van de omgeving en het ontbreken van informatie over de evolutie van de ziekte ontstaan vaak angstgevoelens. Vermoeidheid en moeizame recuperatie wegen op het gemoed. Stilte is daar geen goed antwoord op. We moeten praten, relativeren, onze angsten uitspreken, onze problemen delen met anderen. En indien nodig moeten we professionele hulp van een psycholoog of psychiater aanvaarden. Blijf vooral niet met onrust en vragen zitten. Daar komt alleen maar narigheid van.

Wat moet je doen als je weet dat je hepatitis C hebt?

Het beste is meteen met je arts te praten over hoe je het beste met de ziekte kan omgaan en te onderzoeken of een behandeling mogelijk is. Hoe meer je bij de ziekte en een eventuele behandeling betrokken bent, hoe beter je ermee kan omgaan.

Yes we canEen positieve houding

Een positieve houding ontwikkelen en behouden is misschien wel het allerbelangrijkste wat iemand met hepatitis C kan doen. De boodschappen die we onszelf vertellen, bepalen niet alleen ons humeur en gedrag, maar kunnen ook een sterke invloed hebben op onze fysieke conditie. Dit is niet hetzelfde als je gelukkig voelen – het gaat om het creëren van een heel nieuwe kijk. Het is bewezen dat veel mensen met een langdurige chronische ziekte, die een positieve ingesteldheid hebben, een tragere vooruitgang van hun aandoening ondervinden en vaak beter reageren op een behandeling.

Je bent je ziekte niet

Aanvankelijk overschaduwt een diagnose van hepatitis C alles in je leven. Je brengt misschien uren door met naar informatie zoeken op het internet. Je praat met andere patiënten en verkent alle behandelingsmogelijkheden met artsen en alternatieve genezers. In deze context wordt het gemakkelijk de persoon die je voor de diagnose was, uit het oog te verliezen, en je begint jezelf misschien te definiëren in termen van je ziekte. Dit is niet alleen onwaar, maar kan ook zeer destructief zijn. De kwaliteiten die je maken tot de persoon die je bent, blijven. Als je ervoor kiest jezelf te definiëren in termen van je hepatitis C-status, zullen mensen in je omgeving dit misschien ook doen. Je moet niet stoppen met een goede vader, vrouw, vlooienspelspeler of quizmaster te zijn! De mensen die succesvol leven met het virus, zijn degenen die het virus erkend hebben in termen van behandeling, dieet en levensstijl, maar die zich hierdoor niet laten weerhouden het leven te leiden waarvoor ze anders gekozen zouden hebben.

Leef in het heden

Morgen is onbekend en gisteren is geschiedenis, vandaag telt! Veel hepatitis C-patiënten vinden het moeilijk in het heden te leven. Je wordt misschien achtervolgd door vragen uit het verleden, zoals “Hoe heb ik dit opgelopen?” of zorgen over de toekomst, zoals “Wat voor soort leven zal ik hebben met dit virus?” Hoewel het normaal is dat je wil weten hoe je besmet werd, verandert dat uiteindelijk je situatie niet. Je bent misschien geneigd jezelf te straffen voor je gedrag, als dat er misschien voor gezorgd hebt dat je hepatitis C opliep. Dit zal er alleen maar voor zorgen dat je jezelf verder naar beneden trekt. Zij die in het heden kunnen leven en aanvaarden wat elke dag te bieden heeft, zullen het veel makkelijker vinden die belangrijke positieve ingesteldheid te behouden.

Leg jezelf realistische doelen op

Het is eigen aan de mens te willen groeien en zich te ontwikkelen. We doen dit voortdurend door onszelf doelen op te leggen, van het leren koken van een nieuw gerecht tot het verminderen van je golfhandicap. Het opleggen en bereiken van doelen is een sterke boost voor iedereen.

Voor mensen met hepatitis C kunnen doelen draaien rond behandeling, hoe snel je terug gaat werken of hoe snel je weer de oude wordt.

Het bereiken van doelen kan versterkend werken, het stellen van onrealistische doelen (waardoor je niet anders kan dan falen) werkt destructief. Niemand vindt het leuk te mislukken. Herhaaldelijk falen, betekent dat je jezelf een moeilijke tijd bezorgt in een periode waarin je juist moet leren vriendelijk te zijn voor jezelf.

Neem verantwoordelijkheid

Hepatitis C is geen hopeloze toestand – je kan heel wat doen om jezelf te helpen. Het allerbelangrijkste is inzien dat je keuzes hebt, en dat deze keuzes kunnen leiden tot actie. Verantwoordelijkheid nemen voor je gezondheid is een zeer positieve en krachtige stap.

Probeer zo veel mogelijk informatie en advies in te winnen voor je beslissingen neemt.

Ga na wie je kan helpen of steunen bij het bekijken van al je mogelijkheden en betrek hen in het opstellen van een actieplan. Voelen dat je de controle hebt over de eventuele beslissingen en maatregelen die je neemt, zal ervoor zorgen dat je je minder gestrest, boos, machteloos en negatief voelt.

Dit is jouw leven en jouw gezondheid.

Begrijp emoties

Ontdekken dat je een langdurige chronische aandoening hebt, lokt alle soorten emoties uit. Dit is normaal. Soms voel je dat je emotionele reactie niet de juiste is, vooral als het gaat om een lastige kwestie zoals hepatitis C. Je hebt misschien het gevoel dat je je emoties opzij moet zetten en moet proberen met de situatie om te gaan vanuit een logisch standpunt.

Het is belangrijk te beseffen dat je logische en emotionele reacties even belangrijk zijn. Aanvaarden dat je een ernstige ziekte hebt, gebeurt ook op emotioneel niveau!

Zo ga je om met slechte dagen

Goede en slechte dagen zijn onderdeel van het normale leven, maar hepatitis C kan je soms uitdagen met een aantal dipdagen, zowel lichamelijk als mentaal. Het is de moeite na te gaan hoe je kunt omgaan met slechte dagen. Als je merkt dat de slechte dagen in frequentie of intensiteit toenemen, moet je contact opnemen met je arts. Je bent misschien depressief.

De hepatitis C-infectie en -behandeling kunnen een enorme tol van je eisen. Kan je sommige symptomen niet goed plaatsen en ‘verwerken’, zoek dan professionele hulp. Depressie is een gekend symptoom van hepatitis C én van de behandeling. Als droevige of depressieve dagen vaak voorkomen, lijd dan niet in stilte en praat met je arts die misschien iets kan voorschrijven dat echt helpt. Er zijn remedies voor het bestrijden of verlichten van fysieke symptomen, zoals vermoeidheid en pijn.

Je te moe of te ziek voelen om te doen wat je wil doen, of gepland had te doen, kan frustrerend zijn. Probeer voor die dagen een noodplan te hebben dat weinig energie vereist, misschien een video of een goed boek dat je speciaal voor zo’n dagen bewaart.

Misschien kan je een kant-en-klare maaltijd bewaren in de vriezer, voor de dag je geen zin hebt om te koken. Het hebben van een actieplan zal je meer het gevoel geven dat je de dingen onder controle hebt. Probeer eerst en vooral te aanvaarden dat sommige dagen beter zullen zijn dan andere en neem één dag per keer, geef je wat ruimte en sta jezelf toe je down te voelen of sommige dingen beu te zijn.

Zo ga je om met andere mensen

Hepatitis C kan het omgaan met anderen tot een uitdaging maken. Hepatitis C kan je het gevoel geven zeer prikkelbaar, opvliegend, in jezelf gekeerd, onverdraagzaam, moe of depressief te zijn.

Het is belangrijk dat je je hiervan bewust bent en dat je reacties vaak worden uitgelokt door de ziekte zelf.

Het probleem van het niet kunnen temperen van je reacties, is dat het mensen wegduwt, vooral je naasten, en dit zijn juist de mensen van  wie steun het waardevolst is. Inzicht in de aard van hepatitis C, stemmingswisselingen, depressie, enz. helpt om je emotionele toestand niet zo persoonlijk te nemen.

Emotionele inconsistentie kan ervoor zorgen dat mensen nerveus van je worden. Ervoor zorgen dat anderen begrijpen dat je gedrag vaak wordt uitgelokt door het virus, betekent ook dat ze de dingen minder persoonlijk opvatten. Dit wil niet zeggen dat deze stemmingswisselingen een excuus zijn voor onbezonnen of slecht gedrag.

Je ervan bewust zijn dat je gevoelig bent voor stemmingswisselingen en de impact die ze op jou en je naasten hebben, is zeer belangrijk om er enige controle over te verwerven.

Hoe kunnen familie en vrienden je helpen?

De steun van je familie en vrienden zal je helpen te leren omgaan met je aandoening. Zij kunnen je op verschillende manieren helpen:

  • de tijd nemen om je aandoening en de impact die de aandoening op je leven hebt, te begrijpen,
  • naar je zorgen luisteren,
  • je eraan helpen herinneren je medicatie te nemen,
  • je aanmoedigen om gezond te leven, door bijvoorbeeld minder alcohol te drinken.

Het kan ook erg nuttig zijn om een vriend of familielid mee te nemen naar een consultatie.

Een kliniek kan druk en imponerend lijken. Je hebt misschien (geheel ten onrechte) het gevoel dat je vraag te veel moeite zal kosten of onbelangrijk is. Als je samen met iemand bent, zal je je zekerder voelen, en daardoor je zorgverleners durven vragen wat je nodig hebt.

Je zal je niet alles kunnen herinneren wat gezegd wordt tijdens de consultatie (misschien maximaal drie tot vier hoofdpunten), maar degene die je vergezelt kan zich nadien misschien meer (of andere punten) herinneren.

Zij kunnen goede morele steun bieden, vooral als er lastige of verontrustende thema’s besproken moeten worden. Zij kunnen je ook gezelschap houden als je moet wachten of als er extra onderzoeken moeten gedaan worden.

Moet je je gewoontes aanpassen?

Gezonde levensstijl

Net zoals voor iedereen, is een gezonde levensstijl belangrijk voor mensen met hepatitis C. Enkele aanbevolen keuzes die kunnen helpen:

  • vermijd alcohol,
  • blijf gehydrateerd,
  • neem tijd om aan lichaamsbeweging en sport te doen,
  • zorg voor een gezonde BMI,
  • stop met roken,
  • vermijd voedsel dat veel zout, suiker of vet bevat,
  • zorg voor een evenwichtig dieet met volle granen, fruit, groenten en proteïnen,
  • neem geen dieet- of voedingssupplementen in zonder overleg met je zorgaanbieder,
  • zoek een goede vriend, familielid of steungroep om je zorgen te delen.

Voeding

Een hepatitis C-besmetting is geen reden om je voedingsgewoontes te wijzigen. Er is geen enkele medische basis die een specifiek dieet rechtvaardigt, behalve in geval van gevorderde cirrose en overgewicht. De kans op genezing met antivirale therapie is immers kleiner indien je lever vervet is. Ben je nogal bourgondisch in eten en drinken, dan is de diagnose van hepatitis C misschien ook een extra aansporing om je voedingsgewoontes aan te passen. De voedingsregels die goed zijn voor iedereen, zijn nog beter voor jou. Je zou volgende vuistregels kunnen hanteren:

  • zorg voor een gevarieerde, evenwichtige voeding,
  • vermijd een teveel aan suikers en vetten,
  • geef de voorkeur aan groenten, fruit, zetmeelhoudende producten, vis, wit vlees, melkproducten.

Luister naar jezelf. Afhankelijk van het stadium van je ziekte, kan het gebeuren dat je geen zin meer hebt in bepaalde voedingsmiddelen. Samengevat: je hoeft je niets te ontzeggen maar je ook tot niets te dwingen.

Alcohol

Hoe tolerant de leverspecialisten zijn in verband met de voeding, zo categoriek en streng zijn ze in verband met alcoholgebruik. Hun advies is duidelijk en dwingend: geen alcohol! Vind je dat makkelijker gezegd dan gedaan? Kun je zonder? Kun je minder drinken?

Misschien overtuigt deze vaststelling: de ontwikkeling van cirrose verloopt vier keer sneller bij grote drinkers, d.w.z. bij patiënten die meer dan 20 gram alcohol per dag innemen. 20 gram alcohol is het equivalent van drie glazen wijn voor een man, twee glazen voor een vrouw. Als je min of meer afhankelijk bent van alcohol, of je voelt je niet zeker met betrekking tot je consumptie, praat er dan over met je arts. En weet dat er organisaties rond alcoholisme bestaan die een daadwerkelijke steun kunnen betekenen.

Om je afhankelijkheid van alcohol te evalueren kun je deze vier vragen eerlijk beantwoorden:

  • Heb ik al de behoefte gehad om mijn verbruik van alcoholische dranken te verminderen?
  • Heeft mijn omgeving al opmerkingen gemaakt over mijn verbruik?
  • Heb ikzelf al de indruk gehad dat ik te veel drink?
  • Heb ik in de ochtenduren al behoefte gehad aan alcohol om mij goed te voelen?

Als je twee keer ja hebt geantwoord, is het aangewezen er eens met je arts over te praten. Ben je een occasionele of gematigde drinker, pas je gedrag dan aan aan je gezondheidstoestand. Is er bij jou al ernstige leverschade vastgesteld, dan blijft alcohol verboden. In andere gevallen is het aanbevolen excessen te vermijden. Behalve bij absolute medische contra-indicaties zou (af en toe!) één glaasje wijn bij de maaltijd nog kunnen. Aperitieven en sterke alcoholische dranken kunnen echter niet.

Let wel: met de alcohol mag niet tegelijk de levenslust verdwijnen. Weiger geen uitnodigingen met het excuus dat je geen alcohol drinkt. Het is belangrijk dat je blijft uitgaan, dat je een sociaal leven blijft onderhouden.

Op een feest of bij een etentje durven vrienden er wel eens op aandringen dat je meedrinkt, vooral als zij niet op de hoogte zijn van je hepatitis C-infectie. En je hebt ook niet altijd zin om jezelf te rechtvaardigen en uit te leggen waarom je weigert. Sommigen hebben oplossingen gevonden om het leven gemakkelijker te maken. Vul je wijnglas voor de helft en drink het heel traag leeg. Gedurende die tijd zal niemand je glas bijvullen. Je kan champagne ook vervangen door sprankelend water, en punch door fruitsap: je voorkomt er vervelende vragen mee.

Tabak

Roken verergert de leverbeschadiging bij patiënten met hepatitis C. De combinatie van sigaretten roken en hepatitis C geeft een groot risico op het ontwikkelen van een primair hepatocellulair carcinoom. Veel mensen weten dat roken een negatief effect heeft op de longen, weinigen zijn zich bewust van de effecten op de lever. Tabaks- en marihuanarook zijn beruchte overdragers van giftige stoffen. Omdat die via de longen in de bloedstroom terechtkomen, moet de lever ze onschadelijk maken.

Mondhygiëne

Hepatitis C kan de productie van speeksel – dat voor de tanden een beschermende rol heeft – verstoren. Een droge mond heeft een invloed op het tandvlees. We moeten bijgevolg tandhygiëne heel ernstig nemen en regelmatig bij de tandarts op controle gaan om problemen te voorkomen.

Energiebeheer

Energieniveaus verschillen van persoon tot persoon; ze verschillen ook na verloop van tijd en worden door een groot aantal factoren beïnvloed. Om je energie te beheren is het noodzakelijk om te begrijpen dat het energieniveau na verloop van tijd verandert. Er kunnen dagen of periodes zijn waarin je zeer weinig energie lijkt te hebben, gevolgd door periodes waarin je veel meer kan doen dan normaal.

Dingen doen op je eigen tempo, realistische doelen stellen, naar je lichaam luisteren en een evenwicht vinden tussen wat gedaan moet worden en wat kan wachten, zijn nuttige en praktische maatregelen die je kunt nemen om ervoor te zorgen dat je je niet forceert. Na verloop van tijd weet je waarschijnlijk hoeveel je kan doen zonder dat je je uitput.

Genoeg rusten en/of slapen is ook belangrijk om je energie te beheren. Dit kan betekenen dat je een middagdutje doet, als aanvulling op een goede nachtrust.

Lichaamsbeweging

Lichaamsbeweging versterkt de spieren en botten, zet je systeem in beweging en verhoogt de energieniveaus. Ze kan bijdragen tot de ontwikkeling van een positieve houding, doordat ze je opbeurt en de hersenfunctie stimuleert. Het is ook bewezen dat ze de werking van het immuunsysteem helpt en je ook helpt om beter te slapen. Natuurlijk zullen sommige lichamelijke en geestelijke symptomen van hepatitis C je motivatie om aan lichaamsbeweging te doen beïnvloeden. Maar een beetje lichaamsbeweging, zoals een wandeling, een beetje zwemmen of zelfs een beetje stretchen, zal helpen om de stress, vermoeidheid, depressie en pijn te verlichten.

Het opnemen van regelmatige lichaamsbeweging in je dagelijkse routine verkleint de kans dat je wegglijdt in een negatieve of depressieve stemming. Probeer echter om niet te veel aan lichaamsbeweging te doen, vooral als je dat al een tijdje niet meer hebt gedaan. Luister naar je lichaam en begin rustig. Als je pijn krijgt, moe wordt, buiten adem bent, je je zwak of duizelig voelt, stop dan. Bouw je lichaamsbeweging geleidelijk aan op en leg je realistische doelen op, door de intensiteit of de tijd die je aan lichaamsbeweging spendeert, geleidelijk te verhogen.

Mensen met hepatitis C hebben vaak gewrichtsproblemen en kunnen daarom een andere vorm van lichaamsbeweging kiezen die minder last veroorzaakt, zoals zwemmen en fietsen.

Slapen en rusten

Mensen met hepatitis C hebben vaak last van verstoorde slaappatronen en nachtelijk zweten. Dat zorgt ervoor dat je je prikkelbaar, moe en depressief voelt. Het kan ook de mentale functies beïnvloeden en stress veroorzaken. Er is een duidelijk verband tussen depressie, stress en insomnia (niet kunnen slapen).

Slaaptekort heeft een invloed op je energieniveau en hoe goed je met dingen kan omgaan. En hoe goed je met dingen kan omgaan heeft een invloed op je slaapvermogen. Dit is een vicieuze cirkel die soms moeilijk te doorbreken is.

Enkele maatregelen om je nachtrust te verbeteren:

  • ga alleen naar bed als je moe bent,
  • probeer een regelmatige slaaproutine te krijgen door elke nacht op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en elke morgen op hetzelfde tijdstip op te staan,
  • pieker niet voor je gaat slapen, luister naar muziek, lees of een neem warm bad,
  • vermijd voor het slapengaan ‘stimulerende’ activiteiten,
  • vermijd grote maaltijden ’s avonds laat,
  • vermijd stimulerende dranken zoals thee, cola, alcohol, warme chocolademelk en koffie,
  • vermijd dutjes in de namiddag, tenzij ze echt nodig zijn,
  • doe overdag regelmatig een beetje aan lichaamsbeweging,
  • zorg dat je kamer je slaap bevordert, bijv. een comfortabele temperatuur, donker en rustig.
  • zorg ervoor dat je bed warm genoeg is als je gaat slapen.
  • als je midden in de nacht wakker wordt en je niet meer moe bent, is het beter om iets gewoons te doen, zoals lezen, tot je je slaperig voelt,
  • aangezien nachtelijk zweten een probleem kan zijn, draag natuurlijke in plaats van synthetische nachtkleding,
  • drink net voor het slapengaan een kalmerende kruidenthee, bijv. kamille,
  • als je moeite blijft hebben om in slaap te vallen, bespreek dit dan met je arts.

Gewicht

Overgewicht vergroot de kans op vetophopingen in de lever. Hepatitis C-patiënten wordt daarom wel eens aangeraden af te vallen. Patiënten met een normaal gewicht hebben een hogere respons op een behandeling met interferon. Patiënten met overgewicht en een vette lever die vervolgens afvallen, ondervinden waarschijnlijk een verbetering van de vetgerelateerde leverafwijkingen. Daarom moeten mensen met chronische hepatitis C proberen een normaal gewicht te bereiken om extra belasting van hun lever te voorkomen.

Hepatitis C-patiënten hebben het vaak moeilijk om hun gewicht te behouden, vooral bij symptomen als misselijkheid, verlies van eetlust en diarree. Deze symptomen kunnen erger worden bij een behandeling met interferon en gewichtsverlies kan een probleem worden. Als je het moeilijk vindt om je gewicht te behouden, kan het helpen regelmatig een klein beetje te eten en te proberen complexe koolhydraten in het dieet op te nemen. 

Is er gevaar als je bloedt?

Bij kleine blessures is er geen enkele reden tot paniek. Het contact van je bloed met de gave huid van een ander geeft geen enkel risico. Een intacte huid vormt een barrière, zodat het C-virus geen ‘toegangspoort’ heeft. Wil je bij wondverzorging helemaal gerust zijn, ontsmet dan de wonde en bedek ze met een verband. Het is wel aangeraden je tandarts en andere gezondheidswerkers (verpleegkundigen, acupuncturisten, enz.) mee te delen dat je drager bent van het hepatitis C-virus.

Is er gevaar bij seksuele contacten?

Het risico dat je hepatitis C overdraagt bij het vrijen is zeer klein. Je moet je enkel beschermen in die situaties waar er kans is op contact met bloed: vermijd seksueel contact tijdens de menstruatie, gebruik een condoom in het geval van genitale infecties (bijvoorbeeld herpes) en wonden aan seksuele organen. Normaal kan je vrijen zonder condoom wanneer je een stabiele relatie hebt. In geval van vaginale droogte of anale penetratie kan het gebruik van een glijmiddel, al dan niet met een condoom, het ontstaan van wonden voorkomen. Let op bij harde en ruwe seks.

Heb je wisselende seksuele partners, dan is een condoom steeds aangeraden als bescherming tegen het C-virus en SOA’s (seksueel overdraagbare aandoeningen), zoals hepatitis B en HIV. Recent is een toename van besmetting met hepatitis C na homoseksuele contacten met mannen met HIV vastgesteld.

Hoe kan je besmetting van anderen voorkomen?

Het hepatitis C-virus verspreidt zich enkel en alleen via het bloed. Dit betekent dat het bloed van iemand met hepatitis C via een wonde in de bloedsomloop van iemand anders moet terechtkomen.

Je kan het virus niet overdragen via speeksel of zweet, door te niezen, te hoesten, te kussen, bestek en borden te delen, gebruik te maken van de badkamer of de wc of door andere gewone handelingen uit het dagelijkse leven.

Enkele maatregelen om besmetting van anderen te voorkomen:

  • Geef naalden (bijv. voor tatoeage, injectie van drugs, piercing) of inhaleermateriaal (watjes, lepels, rietjes, enz.) niet door aan anderen.
  • Vermijd onveilige seks waarbij bloedverlies ontstaat en vrij niet tijdens de menstruatie (een condoom verlaagt de kans op infectie).
  • Verwijder bloedvlekken (draag rubberen handschoenen en gebruik een ontsmettingsmiddel).
  • Deel persoonlijke toiletartikelen (tandenborstel, scheermesje, nagelknipper, nagelvijl, epileertang…) niet met anderen. Hou ze ook buiten het bereik van kinderen. Er kunnen immers sporen gedroogd bloed op zitten.
  • Vrouwen moeten voorzichtig zijn tijdens de menstruatie en maandverband en tampons in goed gesloten zakjes in de vuilnisbak werpen.