4. Besmetting

Hoe wordt hepatitis C overgedragen?

Blood moleculesVia besmet bloed

Het hepatitis C-virus wordt enkel overgedragen door contact met besmet bloed. Bloedtransfusie en het toedienen van producten afgeleid van bloed vormden de belangrijkste besmettingsoorzaak vóór juli 1990. Sinds 1 juli 1990 worden alle bloedproducten in België getest op de aanwezigheid van HCV. Sedert 1992 gebeurt dit met zeer performante antistoftesten. Dankzij deze doorgedreven bloedscreening is het risico om via besmet bloed hepatitis C te krijgen zo goed als onbestaand.

Wie voor 1990 bloed of bloedproducten toegediend kreeg, loopt dus het risico besmet te zijn en doet er goed aan zich te laten testen. Personen die na 1990 bloed of bloedproducten toegediend kregen buiten Europa, de VS en Japan doen er tevens goed aan zich te laten testen bij aanhoudende vermoeidheid, misselijkheid en buikpijn.

Van moeder op kind tijdens de zwangerschap

De overdracht van hepatitis C van moeder op kind is mogelijk maar kleiner dan 3 %. Het risico neemt toe als de moeder ook besmet is met HIV of hepatitis B en bij hoge virale lading (hoge aanwezigheid van virus in het bloed). Hepatitis C is geen contra-indicatie voor zwangerschap, hepatitis C kan geen misvormingen in de ontwikkeling van de baby veroorzaken. Idem voor in vitro fertilisatie (IVF).

De wijze van bevalling (via natuurlijke weg of via keizersnede) maakt geen verschil wat de kans op besmetting betreft. Tijdens de borstvoeding is er geen enkel verhoogd risico op besmetting van het kind, tenzij bij bloedende tepelkloven. Indien gewenst worden de HCV-antistoffen best pas 12 tot 15 maanden na de geboorte gemeten bij het kind. De antistoffen van de moeder gaan immers over via de placenta naar het kind, maar deze antistoffen verdwijnen meestal binnen het jaar. Bepaling van de viraemie via RNA-meting kan al op 3 maanden: indien negatief is er geen besmetting bij het kind.

Via druggebruik

Intraveneuze toxicomanie en inhaleren van cocaïne (crack) vormen vandaag de belangrijkste risico’s op een besmetting met hepatitis C. Het delen van niet-steriele naalden en watten bij druggebruik is een grote besmettingsfactor. Ook bij nasaal druggebruik loopt men gevaar besmet te raken via gemeenschappelijk gebruik van inhaleerrietjes. Voorzorgsmaatregelen zijn dus belangrijk: gebruik enkel steriele naalden, deel geen spuit- of snuifgerief.

Via seksueel contact

Hepatitis C is geen seksueel overdraagbare ziekte. Het virus wordt enkel via seksueel contact overgedragen indien er bloedcontact is (seks tijdens menstruatie, langdurige of ruwe seks, anale seks en sommige vormen van sadomasochisme, multipele partners). Het globale risico is 3 à 5 %. Seksuele overdracht van hepatitis C betekent dus een beperkt maar reëel risico. Met één stabiele seksuele partner is het gebruik van condoom niet nodig mits men bloedcontact vermijdt. Bij wisselende seksuele contacten wordt ‘veilige seks’ aangeraden, m.a.w. beperking van het aantal partners, de partner(s) informeren, barrièremiddelen gebruiken (condoom). Via homoseksuele contacten is de kans op besmetting wel veel groter (gezien vaker bloederig contact).

tattoo makingVia het plaatsen van tatoeages en piercings

Mensen met tatoeages hebben negen keer zo veel kans met het virus besmet te zijn dan mensen zonder tatoeage. Voorzorgsmaatregelen zijn belangrijk: laat een tatoeage of piercing plaatsen bij een erkende en gecontroleerde studio die onder voldoende hygiënische omstandigheden werkt.

Via professionele contacten

Er is een risico op besmetting van 3 à 10 % na prikaccidenten. Ter vergelijking: het besmettingsrisico na prikaccidenten is 0,2 à 0,5 % bij HIV en 5 à 30 % bij HBV! In de meeste ziekenhuizen moeten procedures gevolgd worden na accidentele blootstelling en prikaccidenten. Voor Health Care Professionals – werknemers die activiteiten hebben die regelmatig fysisch contact inhouden met patiënten en/of hun bloed of lichaamssubstanties, met als doel het verstrekken van zorgen, onderzoek of therapeutisch ingrijpen – valt hepatitis C onder de beroepsziekten.

Via familiale contacten

HCV wordt enkel overgedragen door contact met besmet bloed. Bij normaal sociaal contact (elkaar een hand of een kus geven) is er geen besmettingsgevaar. Maaltijden of eetgerei delen is geen risicofactor. Volgende voorzorgsmaatregelen zijn wel belangrijk:

  • vermijd contact met bloed of wondjes van anderen,
  • deel geen scheergerei, tandenborstels, handdoeken,
  • gebruik nooit niet-steriele injectienaalden,
  • vermijd vormen van seksueel contact waarbij je met bloed in contact komt.

Oorzaak: onbekend

Bij ongeveer 15 à 20 % van de besmettingen blijft de oorzaak van de besmetting onbekend. Vermoed wordt dat de oorzaak meestal te vinden is bij medische ingrepen, tandverzorging of chirurgie die in onvoldoende steriele omstandigheden gebeurden.

Hoe weet je of je besmet bent?

Er zijn geen specifieke symptomen die aantonen dat men besmet is met het hepatitis C-virus. De infectie kan alleen worden opgespoord door middel van bloedtesten. Op basis van antilichamen tegen het virus in het bloed wordt vastgesteld of iemand met het virus in contact is geweest. De aanwezigheid van het genoom van HCV bevestigt de aanwezigheid van het virus. Ook de aanwezigheid van verhoogde transaminasen (eiwitten die door de lever worden afgescheiden als hij wordt aangevallen) kan op hepatitis wijzen. Een positieve test betekent echter niet dat de lever is aangetast. Dat moet worden vastgesteld aan de hand van bijkomende onderzoeken.

Wie moet zich zeker laten testen?

Blood transfusion

  • personen die een zware chirurgische ingreep hebben ondergaan of een bloedtransfusie hebben gekregen voor 1992,
  • personen die, ook al is het maar één keer in hun leven en zelfs al is het lang geleden, intraveneus drugs hebben gebruikt of drugs hebben gesnoven,
  • personen die samenleven of hebben samengeleefd met een persoon die geïnfecteerd is met hepatitis C,
  • kinderen van HCV-positieve moeders,
  • personen die een tatoeage of een piercing hebben laten zetten, mesotherapie of acupunctuur hebben ondergaan waarbij geen wegwerp- of persoonlijke naalden werden gebruikt,
  • personen die werden verzorgd in landen van Zuidoost-Azië, het Midden-Oosten, Afrika of Zuid-Amerika,
  • personen met een onverklaarde verhoging van de transaminasen,
  • patiënten die positief zijn voor HIV of HBV,
  • personen die in de gevangenis zitten of hebben gezeten,
  • personen met afwijkende levertesten,
  • babyboomers (personen geboren tussen 1945 en 1965).

Hoe kan je jezelf beschermen?

Er bestaat momenteel nog geen vaccin dat beschermt tegen besmetting met het hepatitis C-virus.

Bij normaal sociaal contact (elkaar een hand of een kus geven) is er geen gevaar voor besmetting. Hepatitis C wordt enkel overgedragen door contact met besmet bloed.

  • deel geen scheergerei en tandenborstels,
  • vermijd contact met bloed of wondjes van anderen,
  • gebruik enkel steriele naalden, deel geen spuit- of snuifgerei,
  • laat tatoeage of piercing plaatsen bij een erkende en gecontroleerde studio,
  • vermijd vormen van seksueel contact waarbij je in contact komt met bloed,
  • om elk risico te vermijden, gebruik je bij wisselende contacten best altijd een condoom.