4. Vaccinatie

Voor wie is vaccinatie aanbevolen?

stop hepatitisVaccinatie biedt de beste bescherming tegen hepatitis B. Ze wordt aanbevolen voor iedereen die een verhoogd risico loopt. Een vaccin is doeltreffend indien het toegediend wordt voor of kort na blootstelling aan het virus. Wanneer het correct toegediend wordt, biedt het bescherming in 95 % van de gevallen. Minstens 85-90 % van de met hepatitis B geassocieerde overlijdens hadden door het vaccin kunnen voorkomen worden. Vaccinatie van pasgeborenen vermindert de kans op hepatocellulair carcinoom (HCC of leverkanker). Als je zelf hepatitis B hebt, moet je je seksuele partner(s) en huisgenoten waarschuwen, zodat zij zich kunnen laten inenten. Als je zwanger bent en hepatitis B hebt, dan zal je kindje direct na de geboorte worden ingeënt.

Verder wordt inenting aangeraden als de kans dat je met hepatitis B besmet raakt, groter is dan normaal. Bijvoorbeeld:

  • pasgeborenen waarvan de moeder besmet is,
  • dichte familieleden en vrienden van besmette mensen, zoals partners, kinderen en andere leden van het gezin,
  • medisch personeel zoals verpleegsters, dokters en andere therapeuten, tandartsen, ambulance- en laboratoriumpersoneel,
  • mensen die regelmatig bloed of bloedproducten toegediend krijgen en hun verzorgers,
  • mensen met leverfalen en hun verzorgers,
  • mensen met om het even welke leverziekte,
  • mensen die naar een land reizen waar hepatitis B veel voorkomt,
  • druggebruikers,
  • sekswerk(st)ers,
  • mannen die seks hebben met mannen,
  • mensen die regelmatig van sekspartner veranderen,
  • mensen die werken in instellingen waar hepatitis B vaker voorkomt, bijvoorbeeld instellingen voor mensen met ernstige leerstoornissen, gevangenen en gevangenispersoneel.

Is het vaccin tegen hepatitis B veilig en doeltreffend?

Het hepatitis B-vaccin is een genetisch gemanipuleerd vaccin en bevat geen levende virale bestanddelen. Veilige en doeltreffende vaccins die tegen hepatitis B kunnen beschermen, worden al sinds 1981 gebruikt. Vaccinatie mag echter niet gezien worden als een alternatief voor bescherming tegen blootstelling aan het virus, aangezien veel mensen die risico lopen op hepatitis B ook risico lopen op andere infecties die via het bloed worden overgedragen, zoals hepatitis C of HIV. Het is belangrijk strategieën te blijven hanteren die het risico op blootstelling aan lichaamsvocht verkleinen.

Vaccinatieschema

Voor routinepreventie tegen de infectie bij mensen die niet blootgesteld werden aan het virus, wordt gewoonlijk een ‘primaire vaccinatiekuur’ van drie injecties in de arm gegeven. Dit zou een levenslange bescherming moeten bieden:

  • eerste injectie,
  • tweede injectie 1 maand later,
  • derde injectie 6 maanden later.

Soms wordt na 5 jaar nog een herhalingsvaccinatie gegeven.  Door het vaccin produceert het immuunsysteem HBsAg-antistoffen. Om zeker te zijn dat het vaccin werkt kan de hoeveelheid antistof bij mensen met een verhoogd risico gemeten worden via een bloedonderzoek 1 à 2 maanden na de derde vaccinatiedosis. Het B-vaccin mag gegeven worden in combinatie met een vaccin tegen hepatitis A.
Syringe and Vaccination

Waar kan je je laten vaccineren?

In België zit het vaccin standaard in de reeks vaccins die aan pasgeborenen worden toegediend, en worden alle baby’s dus immuun gemaakt voor hepatitis B. Vaak kan de huisarts de vaccinatie regelen en is ze kosteloos voor wie tot een verhoogde risicogroep behoort. Ook arbeidsgeneesheren kunnen aan bepaalde personen vaccinaties toedienen, bijvoorbeeld aan medisch personeel. Als je een vaccin nodig hebt omdat je op reis gaat, kan de huisarts het vaccin toedienen, maar hij kan je ook doorverwijzen naar een reisvaccinatiecentrum waar een vergoeding kan worden gevraagd.

Werkt het vaccin altijd?

Bij de meeste mensen is het vaccin doeltreffend en beschermt het voldoende. Ongeveer 10 à 15 % van de volwassenen reageert echter niet of slechts weinig op een vaccinatiekuur. (Dit wordt aangetoond via een bloedtest die soms na de vaccinatie wordt afgenomen.) Bij deze non-responders zijn lage hoeveelheden anti-HBsAg antistof te vinden.

Mensen die mogelijk niet reageren:

  • mensen ouder dan 40,
  • mensen met overgewicht,
  • rokers,
  • zware drinkers,
  • mensen met immunosuppressie.

Mensen die weinig of niet op de vaccinatie reageren, krijgen meestal een tweede vaccinatiekuur en velen zullen door de tweede kuur beschermd worden. Sommigen reageren echter ook niet op de tweede kuur. Het is belangrijk te onthouden dat dit niet noodzakelijk betekent dat ze niet immuun zijn, aangezien de immuunrespons op het virus voor het grootste deel celgemedieerd is (d.i. een reactie door de cellen van het immuunsysteem) en antistoffen slechts een deel van de immuunrespons tegen het virus vormen. Studies hebben aangetoond dat een derde vaccinatiekuur met een hogere dosis of via intradermale toediening (in de bovenste laag van de huid) doeltreffend kan zijn als iemand herhaaldelijk niet reageert op standaarddosissen. Als iemand helemaal niet reageert, zal hij/zij met hepatitis B-immunoglobuline behandeld moeten worden wanneer hij/zij blootgesteld wordt aan het virus.

Kan het vaccin kwaad?

Bijwerkingen van het vaccin zijn zeldzaam en gewoonlijk mild, zoals roodheid en pijn op de plaats van de injectie gedurende een tweetal dagen. Af en toe komen vermoeidheid en griepachtige symptomen voor.

Bevat het vaccin hepatitis B-virussen?

Het vaccin bevat alleen het HBsAg-eiwit uit het buitenste membraan, het bevat dus geen volledig B-virus. Het vaccin kan je niet besmetten of besmettelijk maken.

Hoelang werkt het vaccin?

Als de bloedtesten na de vaccinatiekuur aantonen dat je voldoende reageert, zou je levenslang beschermd moeten zijn. Sommigen met een verhoogd risico, zoals gezondheidswerkers, kunnen 5 jaar na de eerste vaccinatiekuur een herhalingsvaccinatie krijgen.

Kan je zonder vaccinatie toch antistoffen hebben?

Als je antistoffen hebt tegen hepatitis B maar nooit gevaccineerd werd, betekent dit dat je op een bepaald moment in je leven al aan het virus werd blootgesteld. Om je precieze toestand te begrijpen en om uit te maken of je immuun bent na een besmetting in het verleden of om te achterhalen of je acute of chronische hepatitis B hebt, heb je de resultaten van verschillende bloedtesten nodig, waaronder testen voor het hepatitis B-oppervlakte-antigeen (HBsAg), en antistoffen tegen het core-antigeen (anti-HBc) en het oppervlakte-antigeen (anti-HBs). 


Meer informatie: Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid van de Vlaamse overheid
https://www.zorg-en-gezondheid.be/Ziektes/Vaccinaties/Vaccins-A-Z/Hepatitis-B—vaccinatie/

De inhoud is gebaseerd op de informatie van het interactief programma Path B dat door Bristol-Myers Squibb werd ontwikkeld. Zie http://www.hepatitisinfo.org/managing-living/path-b/