3. Hoe? Wat?

Wat is hepatitis B ?

Test tube labeled Hepatitis isolated on whiteHepatitis B (HBV) is een ontsteking van de lever, veroorzaakt door het hepatitis B-virus. Het is wereldwijd een van de meest voorkomende infectieziekten en een belangrijke doodsoorzaak. De lever – die vitale functies heeft, zoals de afbraak van giftige stoffen en de aanmaak van proteïnen – zal door een chronische ontsteking minder goed werken. Het virus kan via bloed en andere lichaamsvochten worden overgedragen. De beste bescherming tegen een hepatitis B-infectie is inenting. Er bestaan sinds 1982 goede vaccins. Chronische hepatitis B kan met medicijnen niet worden genezen. Het virus kan echter wel worden onderdrukt, zodat de leverschade beperkt blijft. Chronisch dragerschap moet levenslang behandeld worden om te voorkomen dat het virus ernstige schade toebrengt aan de lever.

Voorkomen in België
  • 7 % heeft antistoffen en is dus ooit met het B-virus in contact geweest
  • 0,3-0,7 % (circa 70.000) is chronisch besmet
  • jaarlijks 2.000 nieuwe infecties
Incubatietijd 48 dagen tot 6 maanden
Chronisch dragerschap JA
Besmetting via
  • bloed-bloedcontact
  • seksueel contact
  • moeder-kind bij de geboorte
Komt voor in
  • bloed
  • sperma, voorvocht
  • vaginaal vocht
Besmettelijkheid Op kamertemperatuur blijft HBV ook in bloed buiten het lichaam infectieus gedurende tenminste 7 dagen. In een holle naald op kamertemperatuur bewaard, werd binnen 8 maanden geen afname in virusconcentratie waargenomen!
Geen overdracht via
  • een intacte huid
  • normaal sociaal contact
  • handen geven en knuffelen
Risicogroepen
  • dialysepatiënten
  • familie en verzorgers van besmette patiënten
  • personen die drugs gebruiken of gebruikt hebben – intraveneus of snuiven
  • hetero- en homoseksueel actieven met meerdere partners
Preventie
  • vaccinatie
  • bloed-bloedcontact vermijden
  • veilig vrijen (met condoom)
  • spatten met bloed of lichaamsvochten op de slijmvliezen vermijden
  • tandenborstel en scheergerei niet delen
Vaccin JA
Kans op cirrose JA
Kans op leverkanker JA
Behandeling JA

 

Wat is het verschil tussen acute en chronische hepatitis B?

  • De meesten die hepatitis B krijgen, ontwikkelen een acute infectie en genezen snel. Dit betekent dat je je gedurende enkele weken of maanden ziek kan voelen, maar het kan ook dat je er niets van merkt. Daarna ben je verlost van het virus. Je kan het hepatitis B-virus niet opnieuw krijgen en ook niet meer overdragen.
  • We spreken van een chronische infectie als ze vele maanden of jaren aanhoudt. Mogelijk blijft het hardnekkige virus de rest van je leven.
    Er zijn twee soorten chronische hepatitis B: ze verschillen op basis van het hepatitis B-e-antigeen (HBeAg) en de aanwezigheid van antistoffen hiertegen (anti-HBe).
    Als je een chronische infectie hebt, kan het zijn dat je geen symptomen ervaart, maar het virus zal voor een lange tijd in je bloed blijven en je kan het al die tijd overdragen op anderen.
    Ongeveer 25 % van de personen met een chronische infectie zal langzaamaan een ernstige leverziekte ontwikkelen.
    Hoe jonger je besmet wordt, hoe meer kans je hebt om een chronische infectie te ontwikkelen. Ongeveer 90 % van de baby’s die besmet werden voor ze 12 maanden waren, en ongeveer 10 % van de volwassenen besmet met hepatitis B, zullen uiteindelijk een chronische infectie ontwikkelen.

Hoe verloopt een acute infectie?

Personen met een acute infectie klaren het virus doorgaans binnen enkele weken tot maanden. Meer dan 95 % van de volwassenen of oudere kinderen die geïnfecteerd worden, zullen volledig herstellen en bovendien immuun worden voor het virus. De kans dat kinderen de infectie klaren is echter kleiner. Baby’s van 1 tot 30 dagen oud, die het virus via de moeder ontvangen, klaren het virus in slechts 5 % van de gevallen. De infectie evolueert bij hen dus doorgaans naar chroniciteit. Kinderen die geïnfecteerd raken tussen het eerste en het zesde levensjaar zijn in 70 % van de gevallen in staat de infectie te klaren.

leeftijd klaring chroniciteit
geboorte 5 % 95 %
1 tot 6 jaar 70 % 30 %
oudere kinderen/volwassenen 95 % 5 %

 

Bij ongeveer 50 % van de dragers (zowel kinderen als volwassenen) zal een acute infectie volledig asymptomatisch verlopen, d.w.z. dat ze besmet worden zonder het te weten en dat ze de acute symptomen niet ontwikkelen. Maar een acute infectie kan ook met vervelende symptomen gepaard gaan: misselijkheid, verminderde eetlust, braken, jeuk, matige koorts, donkere urine. Geelzucht ontwikkelt zich in ongeveer een derde van de gevallen. Bij kinderen ligt dit percentage nog lager. De ziekte houdt enkele weken aan waarna verbetering optreedt.

In enkele gevallen komt een ernstiger, levensbedreigende vorm voor (fulminante hepatitis) waarbij zich leverfalen ontwikkelt. Bij een co-infectie met het hepatitis D-virus is de kans op een fulminante hepatitis groter. Het hepatitis D-virus heeft altijd het hepatitis B-virus nodig om zich te kunnen vermenigvuldigen.

Hoe verloopt een chronische infectie?

HepatitisAls het lichaam niet in staat is het virus te klaren, kan na een infectie een chronische hepatitis B ontstaan. Men spreekt pas van een chronische hepatitis B als ze langer dan 6 maanden aanwezig is. De chronische infectie is in de meeste gevallen asymptomatisch, maar kan ook gekoppeld zijn aan een chronische ontsteking van de lever (chronische hepatitis). Als er klachten aanwezig zijn, zijn ze doorgaans mild van aard, zoals moeheid, spier- en gewrichtspijnen en pijn ter hoogte van de lever. De chronische ontsteking kan na meerdere jaren leiden tot cirrose en verhoogt de kans op leverkanker (HCC of hepatocellulair carcinoom). Chronische dragers wordt ontraden alcohol te gebruiken wegens het toenemend risico op cirrose en leverkanker.

Reactivering van een oude infectie

Vanwege de ontwikkeling van nieuwe therapieën bij de behandeling van leukemie en immunosuppressie bij orgaantransplantatie werd in de afgelopen jaren in enkele gevallen een reactivering van een oude, geklaarde hepatitis B-infectie waargenomen. De oorspronkelijke infectie lag in enkele gevallen tientallen jaren terug. Een dergelijke reactivering verloopt vaak zeer ernstig. Vooral patiënten die een nier- of beenmergtransplantatie ondergingen, en patiënten met acute myeloïde leukemie lopen risico op reactivering van het virus. Een behandeling met nucleoside-analogen gedurende enkele weken tot maanden is bij een aangetoonde reactivering aangewezen. De reactivering van het virus wijst erop dat het virus (net zoals een retrovirus) in een rusttoestand kan overgaan en niet uit alle cellen wordt geëlimineerd. Het reactiveren van het virus is echter een zeer zeldzame gebeurtenis.

Wordt elke chronische hepatitis B-patiënt behandeld?

Nee, niet alle patiënten met een chronische HBV-infectie komen in aanmerking voor een therapie. Hierbij zijn een aantal factoren van belang, zoals het ALAT en het HBV-DNA. De behandelingsmogelijkheden zijn de laatste jaren sterk verbeterd en bijna alle patiënten zijn momenteel met medicijnen goed onder controle te houden. Het optimale eindpunt van de behandeling van een chronische HBV-infectie is het verlies van het HBsAg en de vorming van antistoffen. Volledige genezing komt echter maar weinig voor. Het uiteindelijke doel van de behandeling van een chronische HBV-infectie is (op korte termijn) het verminderen van de besmettelijkheid en (op langere termijn) het voorkomen van levercirrose en HCC (leverkanker).

Wat zijn de symptomen van acute hepatitis B?

Wanneer het virus in je lichaam terechtkomt, zijn er geen symptomen zichtbaar gedurende een periode van 1 tot 6 maanden. Dit is de incubatieperiode. Velen ondervinden nooit symptomen. Sommigen hebben weinig klachten en voelen zich niet ziek genoeg om een arts te consulteren. Velen, misschien meer dan 30 %, weten niet dat ze besmet zijn maar kunnen het virus doorgeven. Een klein aantal mensen met acute hepatitis B worden ernstig ziek (fulminante hepatitis) en moeten in het ziekenhuis opgenomen worden. Je kan algemene, griepachtige symptomen vertonen, zoals

  • vermoeidheid,
  • (buik)pijn,
  • koorts,
  • verlies van eetlust,
  • weerzin tegen sigaretten of alcohol,
  • misselijkheid en braken,
  • diarree,
  • geelzucht.

Wat zijn de symptomen van chronische hepatitis B?

Je lever is een sterk orgaan en kan ook goed functioneren als al delen van de lever aangetast zijn. Dus zelfs als je lever aangetast is, kan het zijn dat je geen symptomen vertoont (asymptomatisch).

Enkele symptomen om op te letten:

  • vermoeidheid en zwakheid,
  • algemeen gevoel van onbehagen,
  • verlies van eetlust,
  • misselijkheid en braken,
  • gewichtsverlies,
  • pijn of last in het gebied waar de lever ligt,
  • jeuk,
  • vlekkerige rode handpalmen,
  • dunne bloedvaten die zichtbaar zijn op de huid en op spinnenpoten lijken (gekend als spider naevus, naevus araneus of spinnenkop),
  • donkere urine en/of lichtgrijze stoelgang,
  • verlies van libido,
  • verstoord slaappatroon.

Sommige symptomen kunnen een teken zijn van een ernstig probleem. Als je één van de onderstaande symptomen opmerkt, moet je onmiddellijk een arts raadplegen:

  • geelzucht (huid en ogen worden geel),
  • gezwollen onderbuik (buikwaterzucht),
  • zwelling van de enkels, benen of voeten (gekend als perifeer oedeem),
  • koorts met hoge temperatuur en rillingen,
  • bloedbraken,
  • donkere, zwarte, teerachtige stoelgang,
  • kortademigheid,
  • mentale verwardheid of slaperigheid (encefalopathie).

Hoe tast hepatitis B de lever aan?

Het hepatitis B-virus plant zich voort in de levercellen, maar de directe oorzaak van leverschade is niet het virus zelf. Dat is eerder de reactie die het immuunsysteem uitlokt wanneer het het virus probeert uit te schakelen en het herstelt van de infectie. Door deze reactie ontsteekt de lever, waardoor de levercellen ernstig beschadigd kunnen worden. Beschadigde levercellen werken niet meer naar behoren en kunnen afsterven. Hierdoor kan littekenvorming in de lever ontstaan, ook wel leverfibrose genoemd.

Na verloop van tijd kan deze fibrose leiden tot cirrose van de lever. In de plaats van het zachte leverweefsel ontstaan onregelmatige knobbeltjes (nodules) en de lever wordt harder. Het effect hiervan, samen met de aanhoudende littekenweefselvorming (fibrose), is dat de lever een tekort aan gezonde cellen krijgt om de normale functies te ondersteunen. Dit kan leiden tot compleet leverfalen, wat (zonder een levertransplantatie) fataal kan zijn. Mensen met een chronische hepatitis B-infectie lopen ook een groter risico om leverkanker te krijgen (hepatocellulair carcinoom of HCC). Leverkanker kan voorkomen met of zonder voorafgaande levercirrose.

Er bestaan behandelingen die kunnen helpen voorkomen dat het virus groeit en ernstige leverschade veroorzaakt.

b_3_phases

De fases in de ontwikkeling van een leveraandoening

Komt hepatitis B veel voor?

Hepatitis B komt vaak voor. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat wereldwijd ongeveer 2 miljard mensen ooit in hun leven besmet worden met het virus. Dat is zowat een derde van de wereldbevolking. Ongeveer 350 miljoen mensen leven met langdurige (of chronische) hepatitis B, overwegend in ontwikkelingslanden. Men schat dat elk jaar ongeveer 600.000 mensen sterven ten gevolge van hepatitis B. In de westerse landen is de ziekte relatief zeldzaam. Terwijl in West-Europa 0,1 tot 1 % van de bevolking drager is van het virus, is dat in Griekenland en Zuid-Italië 3 % en in sommige delen van Afrika en het Verre Oosten 10 tot 15 %. 7 % van de Belgische bevolking heeft antistoffen en is dus ooit met het B-virus in contact geweest. Bij de migrantenpopulatie in België bedraagt dat 13 %. Ondanks de preventiemaatregelen zouden er in België jaarlijks 2.000 nieuwe infecties optreden. De schattingen van het aantal chronische dragers van het hepatitis B-virus in België gaan van 0,3 tot 0,7 % van de bevolking (circa 70.000).

Waar komt hepatitis B het meest voor?

Hepatitis B komt overal ter wereld voor, maar er zijn opmerkelijke verschillen tussen de continenten. Hepatitis B is het meest verspreid in China en andere delen van Azië, waar tot 10 % van de volwassenen chronisch besmet is. Ook in Sub-Saharisch Afrika, het Amazonewoud en in de zuidelijke gebieden van Oost- en Centraal-Europa komt de ziekte veel voor. Volgens schattingen is in het Midden-Oosten en op het Indisch subcontinent 2 tot 5 % van de bevolking chronisch besmet.

In Europa worden naar schatting jaarlijks 1 miljoen mensen besmet. In sommige binnensteden met veel inwoners uit delen van de wereld waar hepatitis B wijdverspreid is, ligt het aantal besmettingen hoger.

b_3_prevalentie


De inhoud is gebaseerd op de informatie van het interactief programma Path B dat door Bristol-Myers Squibb werd ontwikkeld. Zie http://www.hepatitisinfo.org/managing-living/path-b/